เกี่ยวกับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

การจัดตั้งตลาดหุ้นกรุงเทพ

ก่อนที่จะมีตลาดหลักทรัพย์ในประเทศไทย ได้มีการจัดตั้ง "บริษัทลงทุน" ขึ้นในปี พ.ศ. 2503 โดยกลุ่มเอกชนส่วนใหญ่ซึ่งเป็นชาวต่างชาติ บริษัทเหล่านี้ดำเนินธุรกิจในรูปแบบของกองทุนรวม (Mutual Fund) ผ่านสถาบันการเงินประเภทบริษัทจัดการลงทุน (Investment Management Company) ต่อมาเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2505 กลุ่มภาคเอกชนไทยได้ร่วมกันก่อตั้งสถานที่ซื้อขายหลักทรัพย์แห่งแรกของประเทศภายใต้ชื่อ บริษัท ตลาดหุ้นกรุงเทพ จำกัด (Bangkok Stock Exchange)

ตลาดหุ้นกรุงเทพทำหน้าที่เป็นสถานที่สำหรับการพบปะของสมาชิกเพื่อทำการซื้อขายหลักทรัพย์ อย่างไรก็ตาม การซื้อขายหุ้นที่เกิดขึ้นจริงกลับไม่ได้ดำเนินการภายในตลาดหุ้นโดยตรง แต่ดำเนินการที่สำนักงานของสมาชิกแต่ละราย อีกทั้งการบริหารจัดการของตลาดหุ้นยังขาดประสิทธิภาพเพียงพอ ปัญหาสำคัญคือ บริษัทหลักทรัพย์ที่ดำเนินกิจการในขณะนั้นมีเงินทุนจำกัด ทำให้ขยายธุรกิจไม่ได้เต็มที่ ส่งผลให้สภาพคล่องของตลาดไม่สูงมาก แม้ว่าตลาดหุ้นกรุงเทพจะมีโครงสร้างที่ดีตั้งแต่แรกเริ่ม แต่ก็ยังไม่สามารถดึงดูดความสนใจจากนักลงทุนได้มากนัก ตัวอย่างเช่น มูลค่าการซื้อขายในปี พ.ศ. 2511 อยู่ที่ 160 ล้านบาท และลดลงเหลือ 28 ล้านบาทภายในปี พ.ศ. 2514 แม้การซื้อขายหุ้นกู้จะมีมูลค่าถึง 87 ล้านบาทในปี พ.ศ. 2515 แต่การซื้อขายหุ้นก็ยังคงอยู่ในระดับต่ำมาก สุดท้าย ตลาดหุ้นกรุงเทพต้องปิดกิจการลง โดยทั่วไปยอมรับกันว่าปัจจัยหลักของความล้มเหลวเกิดจากการขาดการสนับสนุนจากภาครัฐ และประชาชนยังมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับตลาดทุนไม่มากพอ ส่งผลให้การพัฒนาธุรกิจในประเทศส่วนใหญ่พึ่งพาเงินทุนของเจ้าของกิจการเป็นหลัก หรือกู้ยืมจากสถาบันการเงินที่มีอยู่ในขณะนั้น

การเสนอแผนการจัดตั้งตลาดทุน

ในปี พ.ศ. 2510 ธนาคารแห่งประเทศไทยได้เชิญศาสตราจารย์ ซิดนีย์ เอ็ม รอบบินส์ (Sydney M. Robbins) ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาตลาดทุนจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย สหรัฐอเมริกา เข้ามาศึกษาโครงสร้างตลาดเงินและตลาดทุนของประเทศไทย โดยเริ่มต้นในปี พ.ศ. 2512 และในเดือนเมษายน พ.ศ. 2513 ได้เสนอรายงานชื่อ "A Capital Market in Thailand" หรือ "ตลาดทุนในประเทศไทย" ซึ่งระบุถึงปริมาณหลักทรัพย์และจำนวนผู้ที่สนใจลงทุน ตลอดจนปัญหาทางกฎหมายและอุปสรรคอื่น ๆ ที่ต้องได้รับการแก้ไข

การประกาศใช้ พ.ร.บ.ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 รัฐบาลเริ่มมีบทบาทมากขึ้น โดยการปรับปรุง "ประกาศคณะปฏิวัติ ที่ 58" ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมธุรกิจการค้าอันส่งผลกระทบต่อความมั่นคงและความเป็นอยู่ของประชาชน การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวช่วยให้รัฐบาลสามารถกำกับดูแลบริษัทเงินทุนและหลักทรัพย์ ทำให้การดำเนินธุรกิจมีความเป็นระเบียบและโปร่งใสมากขึ้น

จากข้อเสนอของศาสตราจารย์รอบบินส์ คณะกรรมการที่ได้รับมอบหมายให้พัฒนาตลาดทุนเห็นว่าควรมีศูนย์กลางการซื้อขายหลักทรัพย์ที่เป็นทางการ และเปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการซื้อขาย ในที่สุด กระทรวงการคลังได้แต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อจัดตั้งตลาดหุ้น และนำไปสู่การประกาศใช้ "พระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517" เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2517 ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อสร้างแหล่งกลางในการซื้อขายหลักทรัพย์ สนับสนุนการออม และเพิ่มประสิทธิภาพของการระดมทุนภายในประเทศ

การเปิดทำการซื้อขายอย่างเป็นทางการครั้งแรก

หลังจากมีการเตรียมการอย่างเหมาะสม ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) ได้เปิดทำการซื้อขายเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2518 และจัดพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2518 ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงการคลัง ต่อมา เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2534 ชื่อภาษาอังกฤษของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ได้เปลี่ยนจาก "Securities Exchange of Thailand" เป็น "The Stock Exchange of Thailand" (SET) อย่างเป็นทางการ